Troutrouteuse

Op mijn werk leerde ik een jonge Poolse, die Nederlands aan het leren is, het woord 'perforator'. Toevallig kwam deze gaatjesmaker enkele dagen daarvoor, op vakantie in Frankrijk, ook aan de orde (vraag niet waarom). Daar wij niet op het Franse woord voor perforator konden komen - perforateur? perforeuse? perforatrice? - vroegen wij de dichtstbijzijnde Française om opheldering. 'Perforatrice' blijkt het goede woord te zijn, hoewel perforeuse ook niet fout is. Een 'perforateur' is dan weer een boormachine. Van onze Vlaamse vrienden die mee waren, en van die Française heb ik geleerd dat een perforator in het Frans ook wel gekscherend een 'troutrouteuse' wordt genoemd. Luciennes gedachten dwaalden al gauw af naar 'Le poinçonneur des lilas' van Serge Gainsbourg, oftewel 'de kaartjesknipper' (lilas zijn paarse treinkaartjes). "J'fais des trous, des p'tits trous, encore des p'tits trous... des trous de seconde classe, des trous de première classe..."
Over bureauartikelen en over gaten gesproken: in Frankrijk werd vaak over 'scotch' gesproken, een woord dat ik vroeger hield voor whisky, maar dat ik in de context toch niet helemaal kon plaatsen. Pas later begreep ik dat dit woord, naast 'whisky', ook 'plakband' betekende... een gat in mijn woordenschat.

Verlos onze kinderen van Graaf Tel!

Als het rumoer rond de actiesite www.sesamstraatnaarhalfzeven.nl is verstomd, pleit ik voor een nieuwe actie, te weten www.graaftelnaarmiddernacht.nl. Zodat onze kinderen niet meer geconfronteerd worden met het allesbehalve standaard Nederlands van deze paarse vampier.
Overdreven? Luister maar eens hoe het Nederlands van de hedendaagse jeugd begint te lijken op het verwerpelijke sjtaaltje Nederduits van De Graaf: 'ei/ij' wordt 'ai' en 's' wordt 'sj'. Voor mij is de maat voll! Wie helpt mij, deze actiesite op te richten?

En dit is wat ik bedoel:

Lambaba (liedje van Graaf Tel)

Als ik aindelijk schlapen ga
En mai in main bet versjchans
Dan tel ik main sjchaapjes na
Sjchaapjes die dansen hun lievelingsdans
Op precies die goeie maat
Huppelen zij heel bekwaam
Ze noemen met veel geblaat
Hun gedans bai de naam -Lambaba-

En ik tell ze!
Lambaba lambaba lambaba...
(Een lammetje, twee lammetjes, drie ja, vier ja, vijf ja enz. tot en met 20...)

Lammetjes mit krullend haar
Hee de kamer is al voll
Lammetjes van hier tot daar
Kamerbrede sjchapenwoll
Kaik ze dansen in een rai
Hun vachten zo wit als sjneeuw
Een ram ist ook dabei
De show van de eeuw -Lambaba-

En ik tell ze!
Lambaba lambaba lambaba (...)
(21, 22, 23 ... tot en met 41)

Fantastiesj - Lambaba baby - O, dit is genieten, als ik de halve nacht geen oog dichtdoe!

Taalles aan huis: veilig en vertrouwd

Anne is een jonge enthousiaste vrouw die elke week Nederlandse les aan huis geeft bij Feuyue, een jonge Chinese. Anne doet dit als vrijwillige taalcoach. Feuyue woont al enkele jaren in Nederland met haar man, die hier al langer woont, en haar babyzoontje. Haar kringetje is niet zo groot. Feuyues man werkt in een Chinees restaurant, niet direct een omgeving waar ze in contact komt met Nederlanders. Haar man spreekt wel beter Nederlands dan zij, maar het is een beetje raar om met je man de taal te gaan oefenen. Ze heeft wel vriendinnen, maar die zijn bijna allemaal Chinees. Feuyue wil heel graag Nederlands leren, maar zij vindt de taal enorm moeilijk. Er is natuurlijk het andere schrift, maar het verstaan vindt zij het lastigst. De stap naar een reguliere taalcursus is voor haar nog te groot, vandaar dat zij taalles aan huis krijgt van deze vrijwilligster.
Afgelopen week was ik aanwezig bij een interview met dit 'taalleskoppel' voor een lokale krant. Als de interviewster binnenkomt, is de taalles al in volle gang, evenals de - eerder aangekomen - fotografe. Anne en Feuyue oefenen een dialoog uit een lesboek, dat de vrijwilligersorganisatie zelf heeft ontwikkeld. Het lezen lijkt vrij vlot te gaan, al vraag ik me af of Feuyue nu echt begrijpt wat ze leest.
Het interview dan. Het gaat er ontspannen aan toe, hoewel het gesprek wel een beetje moeizaam gaat. De journaliste stelt een vraag, die Anne vervolgens vertaalt - in het Nederlands, maar dan met veel gemakkelijkere woorden. Want Anne en Feuyue zijn erg op elkaar ingespeeld; de coach weet precies hoever Feuyue staat, wat ze wel en niet begrijpt. Soms vertaalt Feuyues echtgenoot op de achtergrond naar het Chinees, maar Anne laat dat (gespeeld streng) niet toe. Een halfuur later is het interview afgelopen en gaat de taalles aan huis verder. Ik ben benieuwd naar het artikel!

Zie ook mijn taalblog Wie dit niet kan lezen is niet gek!

"Slager, heeft u kippenbillen?"

Een Vlaamse vriendin had, toen zij net in Nederland woonde, nogal wat communicatieproblemen met haar slager. Deze wist niet goed of hij nu in de maling werd genomen toen zij vroeg "Heeft u kippenbillen?".
Bij haar volgende bezoek vroeg zij, nu vol zelfvertrouwen, om vol au vent. Dat moesten ze toch wel kennen? ('De klassieker onder de klassiekers. Verkrijgbaar in elk zichzelf respecterende taverne', is op een Belgische site te lezen.) Na enige uitleg kreeg zij wel ragout mee, maar wat zij haar gezin 's avonds opdiende, viel haar toch een beetje tegen.
Toen een Nederlandse vriendin in België studeerde, verzocht zij diverse slagers om een tartaartje. Zij kreeg nooit het gemalen biefstukje dat zij zo graag wilde. Ze heeft het uiteindelijk opgegeven.
Van het tartaartje is het een kleine stap naar filet américain. Vraag in België liever om 'préparé'. Vragen om filet américain zou echter ook het gewenste resultaat moeten opleveren, daar 'préparé' de afkorting is van 'filet américain préparé'.
Toen ik ooit in een Belgisch frietkot frieten met saté vroeg, en de madam mij enigszins bevreemd aankeek, wist ik al dat er iets niet in de haak was. Enkele minuten later kreeg ik frieten bestrooid met... satékruiden. Tja, deze Indonesische lekkernij is in België natuurlijk niet zo bekend als in Nederland.
Maar hoe zit het nu met die Vlaamse kippenbillen? Een vergelijking ter verduidelijking: het duurde lang voordat ik doorhad dat mijn echtgenoot, wanneer hij het over 'billen' had, daarmee 'dijen' bedoelde...

Waar Luilekkerland ligt

Het opvallendste bericht deze week: astronomen hebben ontdekt dat de Melkweg naar frambozen smaakt. Een gevoel van triomf overviel Lucienne, die bij deze alle vier haar kinderdromen terugheeft:

1) De machine-die-een-antwoord-heeft-op-alle-vragen (leve internet!)
2) Het zichzelf eeuwig aanvullende snoepdoosje (op de een of andere manier vind ik altijd weer spekkies, chocolade-eieren en dropsleutels terug in ons keukenkastje)
3) De Luilekkerland-Melkweg uit de reclame van Milky Way in de Donald Duck, eind jaren zeventig/begin jaren tachtig (blijkt nu van frambozen, niet van chocolade te zijn, maar een kniesoor die daarop let!)
4) Mijn vierde uitgekomen kinderdroom blijft geheim, sorry.

Nederlands: Luilekkerland of land van Kokanje - Duits: Schlaraffenland - Frans: pays de cocagne - Engels: (land of) Cockaigne, land of plenty - Italiaans: paese di Bengodi, Cuccagna

El Hema: leer Arabisch schrijven in zes stappen

De lezers van mijn blog Over Arabische kruiswoordpuzzels en El Hema heb ik flink aan het puzzelen gezet. Sommigen zijn er nog steeds niet uit, hoe het nu zit met die Arabische letters in het logo van 'El Hema'. Speciaal voor hen behandel ik hieronder de afzonderlijke zes letters E-L-H-E-M-A.

Maar liefst zes belangrijke aanwijzingen vooraf:
- In het Arabische logo staat niet 'Hema' maar 'El Hema': 'de Hema' dus.
- De woorden 'El' en 'Hema' worden in het Arabisch aan elkaar geschreven, dus zonder spatie ertussen.
- De Arabische 'A' wordt soms als de 'A' in het Nederlandse 'haan' uitgesproken, en soms meer als de 'E' als in 'hen'.
- De 'E' in het Nederlandse 'Hema' wordt in het Arabisch als 'IE' uitgesproken.
- Kijk in de hieronderstaande voorbeeldjes niet naar de losse letter, maar naar hoe die in het woord (onder het plaatje) wordt geschreven.
- Vergeet niet van rechts naar links te lezen!

Daar gaan we dan.

Letter 1: de 'E' (of 'A'). Dit is het losstaande streepje helemaal rechts in het Arabische logo.





Letter 2: de 'L'. In het Arabisch lijkt dit net een omgekeerde 'L'!





Letter 3: de 'H'. Deze letter lijkt een beetje op een apenstaartje.





Letter 4: de 'E' (of 'IE'). In het logo is dat het streepje in het midden met de twee puntjes eronder.





Letter 5: de 'M'. Als losse letter ziet hij er wat anders uit, maar in het woord 'El Hema' en hiernaast ziet de 'M' eruit als een soort rondje.




Letter 6: de 'A'. Dit is dezelfde letter als letter 1. Hij ziet er in het logo wat anders uit door het verbindingsstreepje aan de rechterkant.




Opdracht: pak pen en papier en probeer nu zelf 'El Hema' in het Arabisch te schrijven.

Haagse Vogelwijk kampt met hartenpijn

Haviken, kieviten en dreumesen: de spelling van deze meervoudsvormen (zonder de gangbare verdubbeling van de eindmedeklinker) is er op de lagere school bij mij echt ingeramd. Afgelopen zaterdag schreef het AD echter over 'viezerikken'. En dreumesen zijn tegenwoordig standaard 'dreumessen'. Ik merk bij mezelf een gewenning op aan dit soort fouten, iets waarover ik me eigenlijk meer zorgen zou moeten maken dan over het feit dat deze woorden decennium in, decennium uit onjuist gespeld blijven worden.
Overigens ken ik iemand die een wel heel aparte meervoudsvorm van het (toegegeven, wel een beetje eigenaardige) woord 'dreumes' hanteert: hij spreekt over 'twee dreumes'.
Naast de havik en de kievit heeft nog een andere vogelsoort een handicap, sinds kort zelfs een meervoudige. Niet alleen mist dit arme dier, als hij in het meervoud wordt geschreven, een pootje; hij wordt nu zelfs door mensen gekruist met een geheel ander dier:

Website Radio TV West, 8 april 2009:

DEN HAAG - In de Haagse Vogelwijk is ophef ontstaan over een nieuw straatnaambord. Volgens de bewoners hebben ambtenaren van de gemeente een lachwekkende en stupide taalfout gemaakt. Op het bord staat Leeuwenriklaan, met een tussen-n die er niet hoort. Bewoners denken dat ambtenaren in de war zijn geraakt door de nieuwe spelling waarin woorden als paddenstoel en pannenkoek zijn ingevoerd. De Vogelwijkers hebben de gemeente tot de zomer de tijd gegeven om het bord te vervangen. Staat het er dan nog, dan dienen ze een officiële klacht in, omdat het 'erg zeer doet aan de ogen'.